Het misverstand over lactaat
Wie ooit verzuring voelde tijdens een intervaltraining, schreef dat waarschijnlijk toe aan lactaat. Maar dat blijkt een hardnekkig misverstand. Lactaat is namelijk geen afvalstof, maar een bruikbare brandstof. Dat is een inzicht dat jaren geleden al achterhaald is.
Tijdens intensieve inspanning produceert je lichaam lactaat. Daarbij komen ook waterstofionen vrij — en juist die zorgen voor de verzuring. Onderzoek van de fysioloog George Brooks van de University of California in Berkely, toonde jaren geleden al aan dat spierweefsel, hartweefsel en hersenweefsel lactaat rechtstreeks kunnen gebruiken als energiebron.
Door extra lactaat in te nemen, zou je dus meer energie tot je kunnen nemen en hoge tempo’s langer kunnen volhouden, zo is de gedachte. Dat is althans de gedachte achter de opmars van de lactaatgel.
Waarom eerdere toepassingen niet werkten
Het idee om lactaat als supplement te gebruiken is niet nieuw. Onderzoekers experimenteerden al eerder met het zogeheten ‘polylactaat’-producten. Maar die faalden om twee hoofdredenen:
- Smaak en verteerbaarheid: lactaat is moeilijk eetbaar en veroorzaakte vaak maagklachten
- Effectiviteit: de beschikbare concentraties waren te laag om een merkbaar effect te hebben.
Zelfs WorldTour-ploegen in het wielrennen, waaronder team UAE Team Emites (de ploeg van Tadej Pogacar), experimenteerden met lactaatproducten — maar stopten vanwege slechte smaak en beperkte resultaten.
Pas recent lijkt daar verandering in te komen. Dankzij samenwerking tussen sportwetenschappers en voedingsdeskundigen is het gelukt om de smaak te verbeteren — bijvoorbeeld door het chemisch te bufferen en in een gelvorm te verpakken die beter te consumeren is.
Grenzen
In duursporten zitten we tegen de grenzen van koolhydraatopname aan. Topatleten nemen tegenwoordig tot wel 90–120 gram koolhydraten per uur, maar méér opnemen is lastig. Het idee van lactaat is dat het functioneert als een afzonderlijke energiebron, naast de koolhydraten.
Het voordeel van lactaat is dat het gebruik maakt van een ander transportsysteem dan fructose en koolhydraten, de zogeheten MCT (Monocarboxylate Transporters). Dat zou betekenen dat je de koolhydraatvoorraad langer kunt ‘bewaren’.
Een ander voordeel ten opzichte van de koolhydraten is dat lactaat de bloedbaan al in 5 minuten bereikt. Dat is aanzienlijk sneller dan fructose en glucose.
Kejelcha
De doorbraak van lactaatgel kreeg wereldwijde aandacht dankzij de Ethiopische loper Yomif Kejelcha, die dit jaar in Londen onder de magische grens van 2 uur liep. Tijdens zijn marathondebuut in Londen 2026 liep hij 1:59:41 — de snelste debuuttijd ooit — met een voedingsstrategie waarin lactaat een centrale rol speelde. Volgens zijn voedingspartner (het Spaanse sportvoedingsbedrijf Santamadre) gebruikte hij het product Lactate 60. Daarin is 40 gram koolhydraten en 60 millimol lactaat verwerkt.
Kejelcha zou per uur 200 extra milimol lactaat hebben genomen, bovenop zijn reguliere koolhydraatinname.
Kejelcha in 2022. Marco Iacobucci Epp
Vijand
Het Spaanse bedrijf liet in de media weten te geloven dat dit een significante impact had op zijn prestatie. “Lactaat is lange tijd gezien als de vijand. Maar als je er goed mee omgaat is het een zeer sterke tool voor prestaties”, zegt Alfonso Beltrá, de CEO van het bedrijf. “We geloven dat de toevoeging van lactaat in zijn voedingsstrategie een van de sleutels was voor het bereiken van een prestatie die tot voor kort onmogelijk werd geacht.”
Het product is nog niet beschikbaar op de markt, het bedrijf het ook nog geen prijs of lanceerdatum gelanceerd. Aanvankelijk zou het in 2027 op de markt komen, maar door het succes in Londen komt het mogelijk eerder.
Een ander lactaatgel die recent in de media kwam was ExoLactate. Dat werd eind mei bekend gemaakt door sportwetenschapper Aitor Viribay, die onder een verleden heeft bij de wielerploeg Ineos Grenadiers. “Dit product zal een competitievoordeel opleveren dat niemand nog heeft. We hebben een barrière doorbroken die anderen al vijftig jaar proberen te slechten”, zegt hij in de Spaanse pers over het nieuwe product.
Deze gel zou boordevol lactaat zitten, 100 procent natuurlijk zijn en ook qua smaak acceptabel zijn. Ook deze gel is nog niet breed op de markt.
Lees ook: Dit zijn de drie meest gemaakte eetfouten onder lopers – RunningBE
Wat zegt de wetenschap?
Het wetenschappelijk bewijs is (nog) dun. Onderzoek uit 2024 liet een prestatieverbetering van 4 procent zien bij een inspanning van 20 minuten, echter bleek dat niet significant. . Daarnaast was de prestatieverbetering niet significant. Een ander onderzoek uit 2024 liet een stijging van 8 procent zien in de tijd waarop getrainde wielrenners vermoeidheid rapporteerde. het bleek wel grotendeels beïnvloed door twee uitschieters. Ook ander onderzoek laat slechts kleine of zelfs geen verschillen zien.
Wat moet ik ermee?
Als recreatief loper hoef je er nu nog niet veel mee. Enerzijds door het beperkte wetenschappelijke bewijs en anderzijds doordat op andere vlakken meer winst te halen is. Veel lopers kunnen namelijk nog veel verbeteringen halen uit hun dagelijks voeding en het voedingsplan rondom wedstrijddagen. Natuurlijk blijf het wel interessant om te volgen.
Takeaways
- Lactaat is geen afvalstof, maar een energiebron
- Lactaatgel probeert dat principe te benutten
- Topsporters experimenteren er volop mee
- Wetenschappelijk bewijs is voorzichtig positief, maar beperkt
- Voor recreanten: interessant, maar geen must-haveOf lactaatgel dé volgende revolutie is? Dat hangt af van wat de komende jaren aan onderzoek en praktijkervaring opleveren. Eén ding is zeker: het beeld van lactaat in de loopsport is definitief veranderd.
Lees ook: Geen zin in energiegelletjes? Dit zijn de beste alternatieven voor lopers – RunningBE